เก็บบทความ ฉันจะเป็นนักส่งเสริม.. กิตติพงษ์ ทิพย์ปัญญา

สำหรับ ขอเปลี่ยนที่ทำงานกับเพื่อนๆ นักวิชาการส่งเสริม ย้ายกลับบบ้านเกิด เปลี่ยนสถานที่ปฏิบัติงาน โพสบอกเพื่อนๆ เพื่อไว้ขอย้ายได้ที่นี่
admin
Administrator
โพสต์: 282
ลงทะเบียนเมื่อ: จันทร์ 14 ม.ค. 2013 4:02 am

เก็บบทความ ฉันจะเป็นนักส่งเสริม.. กิตติพงษ์ ทิพย์ปัญญา

ข้อมูลโดย admin » จันทร์ 30 พ.ค. 2016 8:31 am

ฉันจะเป็นนักส่งเสริม การเกษตรมืออาชีพ
เร็ว สั้น ถี่
แนวคิดวิธีกำรงำนส่งเสริมกำรเกษตรว่ำเรำมีควำมคิดเห็นอย่ำงไร ผมเขียนไปว่ำ “เรำต้องเปลี่ยนวิธีกำรส่งเสริมให้ต่ำงไปจำกเดิม นั่นคือข้อแรกต้องเร็ว ทันต่อเหตุกำรณ์ ข้อสองต้องสั้น กระชับ เข้ำใจง่ำย และข้อที่สำมต้องถี่ สม่ำเสมอ สรุปคือต้อง "เร็ว สั้น ถี่"

กำรจัดเวทีชุมชน
  • กำรวำงแผนงำนก่อนที่จะถึงหน้ำงำน เรำต้องเตรียมหัวข้อลำดับควำมสำคัญสิ่งที่ต้องกำรเรียนรู้ เลือกเครื่องมือในกำรวิเครำะห์ข้อมูล วำงแผนหน้ำที่ของแต่ละคนว่ำใครทำหน้ำที่อะไร ใครดำเนินรำยกำรถำมตอบ ซักประเด็น จดบันทึก เก็บประเด็น รวมถึงสันทนำกำร
  • เรื่องของรูปแบบกำรจัดเวที เรื่องเล็กๆน้อยๆ อย่ำงกำรจัดเก้ำอี้ให้ผู้เข้ำร่วมเสวนำนั่ง ต้องคิดว่ำจะจัดยังไงให้ได้บรรยำกำศมันเอื้อต่อกำรเรียนรู้ ตอนลงในพื้นที่จริงเขำจัดเป็นระเบียบเรียบร้อยเป็นแถวตอนลึก ท่ำนวิทยำกรก็มำกระซิบบอกลองจัดใหม่สิทำยังไงให้ทุกคนมีส่วนร่วม จัดเป็นแถวตอนลึกคนนั่งข้ำงหลังมันดูห่ำงไกลกันเหลือเกินกับพวกเรำ ลองจัดเป็นครึ่งวงกลมดีไหม นั่นไหมละทำไมเรำคิดไม่ออกนะ จึงเกิดกำรเรียนรู้ขึ้นว่ำต่อไปนี้ต้องคอยสังเกตนะ ว่ำรูปแบบของกำรนั่งในวงเสวนำมันเอื้อต่อกำรเรียนหรือเปล่ำ
  • เรื่องกำรจัดเวทีชุมชนทำให้เรียนรู้ ต้องหมั่นคอยสังเกตสิ่งแวดล้อมรอบๆ อำทิ เช่น ทิศทำงลม อุณหภูมิ แสงแดด ที่มีผลต่อผู้เข้ำร่วมเสวนำ มันก็น่ำคิดนะครับ กำลัง เสวนำอย่ำงเมำมันแล้วจู่ๆกลิ่นของไก่ย่ำงรอยเข้ำมำ หรือ มีแสงแดดส่องทแยงตำ หรือแม้แต่เสียงรถข้ำงถนน เสียงโฆษณำขำยของแม่ค้ำรถพุ่มพวง สิ่งเหล่ำนี้มีผลต่อกำรเสวนำทั้งนั้น วิทยำกรท่ำนได้แนะนำเรำว่ำควรคำนึงถึงสิ่งแวดล้อมบริเวณรอบๆ เวทีเสวนำด้วย และควรเลือกสถำนที่ให้มีควำมเสี่ยงจำกปัจจัยที่จะมำรบกวนในกำรเสวนำให้น้อยที่สุด
  • เวลำ เรื่องเวลำนี่ก็สำคัญ ต้องคำนึงว่ำควรจะจัดเวทีชุมชนช่วงไหนถึงจะเหมำะกับให้สอดคล้องกับกำรใช้ชีวิตประจำวันของเกษตรกรในแต่ละพื้นที่ เขำกรีดยำงจะนัดตอนเช้ำคงไม่เหมำะ ช่วงฤดูหนำวนัดตอนเย็นสภำพอำกำศคงไม่เอื้อต่อกำรเสวนำ ระยะเวลำก็สำคัญเวลำนำนไปไหม หรือสั้นไป ทั้งนี้ควรกำหนดระยะเวลำให้เหมำะสมกับเรื่องต้องกำรเรียนรู้ด้วย

admin
Administrator
โพสต์: 282
ลงทะเบียนเมื่อ: จันทร์ 14 ม.ค. 2013 4:02 am

Re: เก็บบทความ ฉันจะเป็นนักส่งเสริม.. กิตติพงษ์ ทิพย์ปัญญา

ข้อมูลโดย admin » จันทร์ 30 พ.ค. 2016 8:33 am

Mind Map เป็นเครื่องมือแรกที่ผมฝึกใช้ ตอนแรกก็มึนๆ ว่ำมันคืออะไร ใช้ยังไง ฟังวิทยำกรบรรยำยในห้องเรียนก็ยังไม่ค่อยกระจ่ำงชัดเท่ำไหร่ หลังจำกกำรฝึกอบรมครั้งแรกกลับมำถึงสำนักงำนผมค้นหำข้อมูลเพิ่มเติมจำกเว็บไชต์ และฝึกเขียนตอนจัดเวทีชุมชนของตนเองในพื้นที่ ทำให้เกิดควำมเข้ำใจมำกขึ้น mind map เป็นแผนที่ควำมคิด ออกแบบโดยนำย Tony Buzan จำกเมืองผู้ดีอังกฤษ โดยเขำได้แนวคิดมำจำกกำรทำงำนของสมอง ซึ่งเขำถือว่ำเป็นเครื่องมือภำษำสมอง มีกำรนำเข้ำข้อมูลโดยกำรจดบันทึก และออกจำกสมองโดยกำรระดมควำมคิดแสดงควำมคิดเห็น ผมชอบเครื่องมือนี้เพรำะว่ำมันสำมำรถจับประเด็นได้ง่ำยกว่ำเครื่องมืออื่น ทำให้เรำไม่หลงประเด็น เป็นเครื่องมือที่ใช้ในกำรจดบันทึกชั้นยอด และ เข้ำใจง่ำย กำรแตกประเด็นปลีกย่อยทำให้ได้ควำมคิดหลำกหลำยจำกผู้เข้ำร่วมเสวนำ นึก เหมือนคนคิดไปเรื่อยๆ คนเดียวแตกออกไปหลำยกิ่งก้ำนสำขำ ยิ่งหลำยคนยิ่งแตกออกไปได้เยอะ แล้วแต่ขอบเขตสมองของแต่ละคนแต่ทั้งนี้ก็ยังมีประเด็นใหญ่หรือกิ่งใหญ่คุมอยู่ ถึงจะแตกกิ่งก้ำนสำขำออกไปเรื่อยๆ แต่ต้องอิงกิ่งใหญ่ไว้อย่ำออกนอกประเด็น มันก็มีข้อเสียอยู่บ้ำงถ้ำผู้ดำเนินเวทีไม่ชำนำญในกำรจับประเด็นที่ต้องกำรเรียนรู้ มันจะทำให้สมองสับสนไม่เป็นระเบียบไม่ได้เนื้อหำสำระที่ต้องกำร ดังนั้นคนที่จะดำเนินเวทีต้องใช้ ชำนำญและมีควำมชำนำญมีควำมรู้ในกำหนดหัวข้อประเด็นให้ตรงกับสิ่งที่ต้องกำรจะเรียนรู้

admin
Administrator
โพสต์: 282
ลงทะเบียนเมื่อ: จันทร์ 14 ม.ค. 2013 4:02 am

Re: เก็บบทความ ฉันจะเป็นนักส่งเสริม.. กิตติพงษ์ ทิพย์ปัญญา

ข้อมูลโดย admin » จันทร์ 30 พ.ค. 2016 8:34 am

SWOT เป็นเครื่องมือที่ผมค่อนข้ำงคุ้นเคยได้ยินได้ฟังมำจำกเวทีสัมมนำหรืออบรมหลำยเวที แต่ก็ไม่เคยใช้เครื่องนี้วิเครำะห์ด้วยตัวเองเลย กำรวิเครำะห์ SWOT เกิดจำกแนวคิดของ Albert S Humphrey เพื่อนำข้อมูลมำวิเครำะห์และนำไปสู่กำรประเมินผล กำรตัดสินใจดำเนินงำนในที่สุด สิ่งที่ผมได้เรียนรู้เรำสำมำรถนำเครื่องมือนี้ไปวิเครำะห์พื้นที่ในกำรส่งเสริมกำรผลิตพืช หรือ กำรตั้งกลุ่มเกษตรกรเพื่อผลิตสินค้ำเกษตรส่งขำยตลำด ตัวอย่ำงเช่นผมต้องกำรส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้ำวไว้ใช้เอง ใช้ SWOT วิเครำะห์ได้ดังนี้
S มำจำก Strengths หมำยถึง จุดเด่นหรือจุดแข็ง ซึ่งเป็นผลมำจำกปัจจัยภำยใน ได้แก่
- จุดได้เปรียบของพื้นที่ตำบลผมคืออะไร
- อะไรคือเหตุผลที่พื้นที่ตำบลผมเหมำะสมที่จะผลิตเมล็ดพันธุ์ข้ำว
- ปัจจัยอะไรที่พื้นที่ตำบลผมจะประสบผลสำเร็จในกำรผลิตเมล็ดพันธ์ข้ำว
W มำจำก Weaknesses หมำยถึง จุดด้อยหรือจุดอ่อน ซึ่งเป็นผลมำจำกปัจจัยภำยใน สถำนกำรณ์ภำยใน ได้แก่
- อะไรคือสิ่งที่เรำควรปรับปรุงในกำรผลิตเมล็ดพันธ์ข้ำวในพื้นที่
- อะไรคือสิ่งที่เรำควรหลีกเลี่ยงในกำรผลิตเมล็ดพันธ์ข้ำว
- ปัจจัยอะไรที่ทำให้เรำไม่ประสพผลสำเร็จในกำรผลิตเมล็ดพันธ์ข้ำว
O มำจำก Opportunities หมำยถึง โอกำส ซึ่งเกิดจำกปัจจัยภำยนอก ได้แก่ - อะไร คือ โอกำสที่ดี หรือสิ่งดีๆ ที่เกษตรกรมองเห็นในกำรผลิตเมล็ดพันธุ์ - แนวโน้มของกำรผลิตเมล็ดพันธุ์ สำมำรถขยำยพื้นที่ได้ไหม กลุ่มมองเห็นโอกำสนั้นไหม
T มำจำก Threats หมำยถึง อุปสรรค ซึ่งเกิดจำกปัจจัยภำยนอก ได้แก่
- อุปสรรคในกำรผลิตเมล็ดพันธุ์คืออะไร
- พืชแข่งขันมีไหม
- สภำพคล่องของเงินทุนหมุนเวียน
- กำรรักษำมำตรฐำนเมล็ดพันข้ำว
เครื่องมือ SWOT อำจมีข้อตำหนิอยู่บ้ำงคือใช้วิเครำะห์ใน กำรวิเครำะห์โอกำสและอุปสรรคต้องกระทำในช่วงเวลำนั้นๆ ไม่สำมำรถคำดเดำอนำคตได้
 Problem Tree เป็นเครื่องมือที่ใช้วิเครำะห์ปัญหำในแต่ละระดับ ส่วนโคนคือสำเหตุของปัญหำ ลำต้นเป็นตัวแทนของปัญหำ ส่วนกิ่งดอกผลใบเป็นตัวแทนของผลกระทบสิ่งที่ตำมมำ ยกตัวอย่ำง
 Fish Bone Diagram แผนผังสำเหตุและผล (Cause and Effect Diagram) เรำใช้ยังไงคำตอบคือใช้เมื่ออยำกรู้ว่ำอะไรคือสำเหตุของปัญหำ และใช้เพื่อให้ผู้เรียนรู้ทรำบถึงสำเหตุของปัญหำในทุกมิติหรือรอบด้ำน ที่สำคัญของเครื่องมือนี้ทำให้เกิดกำรช่วยกันระดมสมอง แสดงควำมคิดเห็น ขั้นตอนกำรใช้เครื่องมือ มีดังนี้
- ต้องรู้ว่ำปัญหำคืออะไรก่อน นำปัญหำเป็นตัวตั้ง
- กำหนดกลุ่มปัจจัยที่ทำให้เกิดปัญหำ
- ระดมสมองเพื่อหำสำเหตุตำมกลุ่มปัจจัย
- หำสำเหตุหลักของปัญหำและจัดลำดับควำมสำคัญ
เป็นอีกเครื่องมือหนึ่งที่ผมชอบใช้ เพรำะมันสำมำรถระดมควำมคิดได้หลำกหลำยทำให้เกิดหลำยมุมมอง บำงทีปัญหำมันไม่ได้เกิดจำกสำเหตุเดียว ยังมีอื่นๆอีกมำกมำย ต้องใช้คนอื่นๆอีกหลำยคนมำช่วยกันระดมควำมคิดเห็น
ผลผลิตตกต่ำ
โรคแมลงระบำด
ขำดทุน/เป็นหนี้
ดินเสื่อมสภำพ
ไม่พักดินทำนำต่อเนื่อง
เผำตอซัง
ไม่ปลูกพืชหมุนเวียน ใช้แต่ปุ๋ยเคมี


ย้อนกลับไปยัง