พยอม เนื้อไม้ ใช้ทำหมอนรองรางรถไฟ เสาบ้านเรือน

พยอม

ชื่ออื่นๆ : แดน (เลย), ยางหยวก (น่าน), กะยอม เชียง เซียว เซี่ย (เชียงใหม่), พะยอมทอง (ปราจีนบุรี สุราษฎร์ธานี),     ขะยอมดง พะยอมดง (ภาคเหนือ), สุกรม (ภาคกลาง), คะยอม ขะยอม (อีสาน), ยอม (ภาคใต้), ขะยอม (ลาว), พะยอมแดง แคน พยอม

ต้นกำเนิด : ประเทศไทยและเอเชีย เช่น ประเทศพม่า ลาว ศรีลังกา และฟิลิปปินส์

ชื่อสามัญ : Shorea, White meranti

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Shorea rofburthii G. Don

ชื่อวงศ์ : DIPTEROCARPACEAE

ลักษณะของพยอม

ลักษณะทั่วไป
ลำต้น พะยอมเป็นไม้ยืนต้น ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ผลัดใบ ความสูง ประมาณ 15—30 เมตร ลำต้นเปลา ตรง เรือนยอดเป็นพุ่มกลม หรือรูปไข่ กิ่งอ่อน เกลี้ยง
เปลือก เปลือกหนาสีน้ำตาล หรือสีเทา เข้ม แตกเป็นร่องตามยาวลำต้นและเป็นสะเก็ดหนา เปลือกในสีน้ำตาลอ่อนปนเหลืองและมีทางสี
น้ำตาลแก่ ผ่าน เส้นรอบลำต้นอาจถึง 300 ซม. เนื้อไม้แข็งสีเหลือง อ่อนแกมเขียว
ใบ เป็นใบเดี่ยว ติดเรียงสลับ ทรงใบรูปรี แกมรูปขอบขนาน ขนาดกว้าง 3.5 – 4 ซ. ม. ยาว 8 – 10 ซม. โคนและปลายใบ มนหรือหยักเป็นติ่งสั้นๆ เนื้อใบค่อนข้างหนา เกลี้ยงเป็นมัน มีเส้นแขนงใบ 15- 20 คู่ เส้นโค้งอ่อนไปสู่ขอบใบ เส้นใบย่อย แบบขั้นบันไดพอสังเกตุได้ทางด้านท้องใบ ขอบใบมักเป็น คลื่นก้านใบยาว 2 – 2.5 ซ. ม. จะผลัดใบหมดในฤดูแล้งและ แตกยอดอ่อนใหม่
ดอก เป็นดอกช่อแบบ ดอกสีขาวหรือขาวแกมเหลืองอ่อน มีกลิ่นหอมจัด ออกรวมกันเป็นช่อโตๆตามปลายกิ่งหรือ เหนือรอยแผลใบใกล้ๆปลายกิ่ง โคนขอบกลีบฐานรอง ดอกจะเกยกันแต่ไม่ติดเป็นเนื้อเดียวกันมี 5 กลีบ กลีบ ดอกมี 5 กลีบ เช่นกัน กลีบดอกจะจีบเวียนกันเป็นเข็ม นาฬิกา กลีบรองกลีบดอกเกลี้ยงสีคล้ำขอบหยักเป็นฟัน เลื่อย เกสรตัวผู้มี 15 อัน ก้านดอกยาว 1.5 ซม. รังไข่รูป รีๆ ภายใน แบ่งเป็น 3 ช่อง แต่ละช่องมีไข่อ่อน 3 หน่วย
ผล เป็นผลเดี่ยว ประเภท ผลแห้ง มีปีกแบบ samara รูปกระสวย ยาว ประมาณ 2 ซม . ซ่อนตัวอยู่ในกระพุ้ง โคนปีก มีปีก 5 ปีก ประกอบด้วยปีกยาวรูปขอบขนาน แคบๆ 3 ปีกยาว ประมาณ 8 ซ. ม. มีเส้นตามยาวปีกประมาณ 10 เส้น และปีกสั้นอีก 2 ปีกยาวไม่เกิน 3 ซ. ม.
เมล็ด เมล็ดเดียวต่อหนึ่งผล

ต้นพยอม
ต้นเป็นทรงพุ่มกลม แตกกิ่งก้านจำนวนมาก

การขยายพันธุ์ของพยอม

ใช้เมล็ด/นิยมขยายพันธ์โดยการเพาะเมล็ด

ธาตุอาหารหลักที่พยอมต้องการ

ประโยชน์ของพยอม

การใช้ประโยชน์
เนื้อไม้ (wood) ใช้ทำหมอนรองรางรถไฟ เสาบ้านเรือน ขื่อ รอด เรือขุด กับใช้ในการ ก่อสร้างอื่นๆ ตง ฝา พื้น และเครื่องบนเสากระโดงเรือ แจว พาย กรรเชียง คราด ครก สาก กระเดื่อง ลูกหีบ ซี่ล้อเกวียน ตัวถังรถ กระเบื้องไม้ มีลักษณะคล้ายๆ ไม้ตะเคียนทอง ใช้แทนกันได้
เปลือก (bark) มีปริมาณแทนนินชนิด Pyrogallol และ Catechol สูงจึงนิยมใช้ฟอกหนัง และอาจใช้รับประทานกับใบพลูแทนหมาก

ส่วนที่ใช้เป็นอาหาร
ดอกอ่อน รับประทานได้ใช้ผัดกับไข่หรือชุบไข่ทอดก็ได้ ดอกสดๆ นำมาลวกใช้จิ้มเป็นผัก จิ้มน้ำพริก หรือนำมารับประทานเป็นน้ำซุปร้อน ๆ โดยนำมาแกงส้มได้

ดอกพยอม
ดอกมีสีเหลืองอ่อนและมีกลิ่นหอม

สรรพคุณทางยาของพยอม

สรรพคุณทางยา
เปลือกต้น รสฝาด ต้มดื่มแก้ท้องร่วง แก้ลำไส้อักเสบ ฝนทาสมานบาดแผล ชำระแผลทุบใส่น้ำตาลสดกันบูด
ดอก รสหอมสุขุม ปรุงเป็นยาแก้ลม บำรุงหัวใจ ลดไข้

คุณค่าทางอาหาร
คุณค่าสารอาหารของดอกพะยอมในส่วนที่กินได้ 100 กรัมและสารอาหารที่มีีประโยชน์ต่อร่างกายประกอบด้วย คาร์โบไฮเดรต 7.2 กรัม โปรตีน 4.4 กรัม ไขมัน 1.1 กรัม เยื่อใยในอาหาร 2.8 กรัม แคลเซี่ยม 46 มิลลิกรัม เหล็ก 0.3 มิลลิกรัม

คุณค่าทางโภชนาการของพยอม

การแปรรูปของพยอม

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ : http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=11214&SystemType=BEDO
https://www.flickr.com

Add a Comment

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *