สีเสียดเหนือ สีเสียด ขี้เสียด เปลือกต้น – แก้บิด แก้ท้องร่วง สมานแผล แก้ท้องเดิน

สีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกลาง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

ชื่ออื่นๆ :  สีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกลาง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

ต้นกำเนิด :

ชื่อสามัญ : Catechu Tree, Cutch Tree

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Acacia catechu (L.f.) Willd.

ชื่อวงศ์ : LEGUMINOSAE-MIMOSOIDEAE

ลักษณะของสีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

ไม้ต้นยืนต้นสูง สูงถึง 5-15 เมตร เปลือกสีเทาคล้ำ แตกเป็นสะเก็ดบาง เรือนยอดเป็นรูปกรวยต่ำๆ ตามกิ่งก้านมีหนามโค้งเป็นคู่อยู่ทั่วไป ใบ ประกอบแบบขนนก 2 ชั้น มีก้านแขนง 10-20 คู่ ใบย่อยเล็กมากเรียงกันแน่นอยู่บนแกนกลาง 30-50 คู่ ดอก เล็ก ออกเป็นช่อแบบหางกระรอก สีเหลือง กลิ่นหอมอ่อนๆ ยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร ผล เป็นฝักแบน บาง แคบ สีน้ำตาล แตกเมื่อแก่

ต้นสีเสียดเหนือ
ไม้ยืนต้นสูงลำต้นจะมีหนามแหลม

การขยายพันธุ์ของสีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

ใช้เมล็ด

ธาตุอาหารหลักที่สีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)ต้องการ

ประโยชน์ของสีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

ส่วนของสีเสียดที่นำมาใช้เป็นยาคือเปลือกต้น แก่นเนื้อไม้ เมล็ดในฝัก โดยพบสารสำคัญดังนี้ เปลือกต้นพบสาร Catechol, Gallicacid, Tannin แก่นเนื้อไม้พบสารแทนนินจำพวกคาทีซิน (Catechin) ซึ่งเป็นสารรสฝาด มีอยู่ประมาณร้อยละ 35 ส่วนทั้งต้นพบสารชื่อ Epicatechin ขณะที่ใบพบสาร Catechin, Isoacacatechol, TanninsIsoacacatechol acetate

จากสารสำคัญดังกล่าวทำให้สีเสียดมีสรรพคุณทางยา แต่ก่อนที่จะนำไปใช้นั้นต้องนำเนื้อไม้สีเสียดมาสับให้เป็นชิ้นเล็กๆ แล้วนำไปต้มกับน้ำเคี่ยวไฟอ่อนๆ นำไปกรองแล้วเคี่ยวต่อจนงวด จะได้ยางสีน้ำตาลดำมีลักษณะเหนียว แล้วเทลงในเบ้าหรือแบบพิมพ์ ทิ้งไว้ให้แห้งจะได้ก้อนสีเสียดสีดำเป็นมันและมีรสฝาดมากซึ่งสามารถเก็บไว้ใช้รักษาอาการต่างๆ เช่น ท้องเสียหรือท้องเดินจากการติดเชื้อที่ไม่รุนแรง วิธีการเตรียมยาคือ นำก้อนสีเสียดมาบดให้เป็นผง แล้วใช้ผงต้มกับน้ำนำมาดื่ม หรือนำผง สีเสียดไปผสมกับผงอบเชยในปริมาณที่เท่ากัน (อย่างละ 1 กรัม) ต้มกับน้ำ 240 ซีซี ในเวลา 2 ชั่วโมง แล้วนำไปกรองเอาน้ำดื่มครั้งละ 30 ซีซี วันละ 3 เวลา จนกว่าอาการจะดีขึ้น

นอกจากนี้ ยังใช้รักษาบาดแผลเรื้อรังหรือโรคผิวหนังบางชนิดและโรคน้ำกัดเท้า จากที่สารเทนนิน มีฤทธิ์เป็นยาฝาดสมานทำให้ช่วยสมานแผลและฆ่าเชื้อได้บางตัว ดังนั้นจึงทำให้แผลหายเร็วขึ้น วิธีการเตรียมยาคือ นำก้อนสีเสียดขนาดเท่าหัวแม่มือฝนกับน้ำสะอาดให้ข้นๆ นำไปทาแผลหรือทาเท้าบริเวณที่เป็นโรคโดยทาบ่อยๆ จนกว่าจะดีขึ้น หรือนำผงสีเสียดไปผสมกับน้ำสะอาดทำเป็นน้ำยาล้างแผล แก้โรคหิด โดยใช้เมล็ดในฝักฝนกับน้ำสะอาดแล้วนำไปทาบริเวณที่เป็นหิดทาจนกว่าจะหาย และนอกจากจะนำสีเสียดมาปรุงเป็นยาแล้ว ยังนำไปใช้ประโยชน์ทางอื่นได้อีก เช่น ใช้ย้อมผ้าหรือฟอกหนังสัตว์ หรือใช้ผงผสมกับปูนแดงกินกับหมากพลูป้องกันไม่ให้ปูนแดงกัดปาก

สรรพคุณทางยาของสีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

เปลือกต้น – แก้บิด แก้ท้องร่วง สมานแผล แก้ท้องเดิน
เมล็ดในฝัก – ฝนแก้โรคหิด แผลน้ำกัดเท้า

วิธีและปริมาณที่ใช้

ก้อนสีเสียดช่วยฝาดสมาน แก้อาการท้องเดิน
ใช้ผงประมาณ 1/3 -1/2 ช้อนชา (หนัก 0.3-1 กรัม) ต้มเอาน้ำดื่ม

แก้แผลเรื้อรัง
ใช้เปลือกต้น ต้มกับน้ำ ใช้ล้างแผล หัวนมแตก ใช้ล้างแผล แก้แผลเน่าเปื่อยเรื้อรัง น้ำกัดเท้า

แก้โรคหิด
ใช้เมล็ดฝัก ฝนทาแก้โรคหิด แผลน้ำกัดเท้า

สารเคมี
ทั้งต้น พบ Epicatechin
เปลือกต้น พบ Catechol, Gallic acid, Tannin
แก่น พบ Catechin, Dicatechin
ใบ พบ Catechin, Isoacacatechol, Tannins isoacacatechol acetate

ใบสีเสียดเหนือ
ใบออกเป็นช่อเรียงกันแบบขนนก ใบย่อยออกเป็นคู่

คุณค่าทางโภชนาการของสีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

การแปรรูปของสีเสียดเหนือ สะเจ (เงี้ยว-แม่ฮ่องสอน) สีเสียด ขี้เสียด (ภาคเหนือ) สีเสียดแก่น (ราชบุรี) สีเสียดเหนือ (ภาคกล่าง) สีเสียดเหลือง (เชียงใหม่)

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ : http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=11648&SystemType=BEDO
https://www.flickr.com

Add a Comment