ตีนเป็ดทราย เมล็ดมีรสเฝื่อนเมาใช้เป็นยาเบื่อปลา

ตีนเป็ดทราย

ชื่ออื่นๆ : ตีนเป็ดทราย, ตีนเป็ดเล็ก (ภาคกลาง) เทียนหนู, เนียนหนู (สตูล) ปงปง (พังงา) ปากเป็ด, มะตากอ (มลายู-นราธิวาส) รักขาว (จันทบุรี)

ต้นกำเนิด :

ชื่อสามัญ : cerbera

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Cerbera manghas  L.

ชื่อวงศ์ : APOCYNACEAE

ลักษณะของตีนเป็ดทราย

ต้น เป็นไม้ต้น สูง 5-15 เมตร ลำต้น เรือนยอดกลม เปลือกต้นสีน้ำตาลอ่อน ทุกส่วนมีน้ำยางสีขาว

ใบ เป็นใบเดี่ยว สีเขียวเข้มเป็นมัน เรียงสลับ ออกรวมกันเป็นกระจุกแน่นที่ปลายกิ่ง ใบรูปไข่กลับแกมขอบขนาน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ

ดอก สีขาวออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 กลีบ ใจกลางดอกสีแดงอมชมพู กลีบดอกเมื่อตูมจะซ้อนกันเวียนเป็นเกลียว รูปสามเหลี่ยมหรือสี่เหลี่ยมด้านไม่เท่า ปลายด้านหนึ่งจะยาวและแหลมกว่าอีกด้านหนึ่ง กลีบเลี้ยง 5 กลีบ ขนาดไม่เท่ากัน 2 กลีบด้านนอกใหญ่กว่า 3 กลีบด้านใน ออกดอกตลอดปี

ผล รูปกลม สีเขียว ผิวเรียบ เมื่อแก่มีสีแดง เป็นมัน เมล็ดแข็งน้ำหนักเบา

ตีนเป็ดทราย
ตีนเป็ดทราย ใบสีเขียวเข้มเป็นมัน ปลายใบแหลม

การขยายพันธุ์ของตีนเป็ดทราย

การใช้เมล็ด

ธาตุอาหารหลักที่ตีนเป็ดทรายต้องการ

ประโยชน์ของตีนเป็ดทราย

  • เมล็ด มีรสเฝื่อนเมาใช้เป็นยาเบื่อปลา
  • ผล เมล็ด และน้ำมันจากเมล็ดใช้ทำเป็นยาใส่ผมแก้ผมหงอก รักษาขนยาฆ่าแมลง
ผลตีนเป็ดทราย
ผลตีนเป็ดทราย ผลกลม สีเขียว ผิวเรียบ

ส่วนที่เป็นพิษ ทุกส่วน ถ้ากินใช้พอเหมาะจะเป็นยาสมุนไพร ถ้ากินมากเกินไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งผล จะทำให้ท้องร่วง อาเจียน ทำให้แท้งลูกและตายได้

ใบและผล มีสารที่เป็นพิษต่อหัวใจ คือ cerberin ซึ่งจะเป็นพิษมากเมื่อถูกย่อย ในอดีตเคยใช้ยางของพืชชนิดนี้เป็นยาพิษเพื่อล่าสัตว์ เนื่องจากพืชในสกุลนี้เป็นพิษ ชื่อสกุลจึงมาจาก Cerberus สุนัขในนรกของเทพนิยายกรีก ในมาดากัสการ์ ใช้เมล็ดของพืชชนิดนี้เป็นยาพิษ

ดอกตีนเป็ดทราย
ดอกตีนเป็ดทราย ดอกสีขาว กลางดอกสีแดงอมชมพู

ความแตกต่างที่เห็นได้ชัด ระหว่างตีนเป็ดทรายและตีนเป็ดน้ำ (ตีนเป็ดทะเล) คือ ใจกลางดอกตีนเป็ดทรายมีสีแดงอมชมพู ในขณะที่ใจกลางดอกตีนเป็ดน้ำมีสีเหลือง และผลตีนเป็ดน้ำมีขนาดใหญ่กว่าตีนเป็ดทราย

สรรพคุณทางยาของตีนเป็ดทราย

  • ใบ ใช้รักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน ทำให้อาเจียน และเป็นยาถ่าย เป็นยาขับพยาธิ
  • เปลือก แก้ไข้ ขับนิ่ว เป็นยาถ่าย เป็นยาแก้โรคนิ่ว แก้ไข้ ทำให้อาเจียน
  • ดอก แก้ริดสีดวงทวาร

คุณค่าทางโภชนาการของตีนเป็ดทราย

การแปรรูปของตีนเป็ดทราย

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ : http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=10794&SystemType=BEDO
https://www.flickr.com

Add a Comment