ต้นตีนเป็ด ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ดอกมีกลิ่นหอมแรง

ต้นตีนเป็ด

ชื่ออื่นๆ : พญาสัตบรรณ หรือ สัตบรรณ หรือ ตีนเป็ด

ต้นกำเนิด :

ชื่อสามัญ : พญาสัตบรรณ

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Alstonia schoiaris

ชื่อวงศ์ : Apocynaceae

ลักษณะของต้นตีนเป็ด

ตีนเป็ด เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูง 35-40 ม.เรือนยอดของต้นเล็กรูปเจดีย์ ต้นใหญ่ เรือนยอดค่อนข้างแบน โคนต้นมักจะเป็นพูพอนลำต้นเป็นร่องตามยาว เปลือกสีเทาหรือเทาอมเหลือง หรือสีน้ำตาลถึงน้ำตาลแดงค่อนข้างหนาแต่เปราะเรียบหรือแตกเป็นร่องเปลือก ชั้นในสีน้ำตาลมีน้ำยางสีขาวไหลมากใบเดี่ยวเรียงเป็นวงรอบกิ่ง วงละ 5-8 ใบ แผ่นใบรูปรีแกมรูปขอบขนานถึงรูปหอกแกมรูปขอบขนานหรือรูปมนแกมรูปบรรทัด ปลายใบมักแหลมเป็นติ่งเล็กน้อย โคนใบสอบเข้าหากัน ขอบใบเรียบ ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน ด้านบนมีสีเขียวเข้ม ด้านล่าง สีขาวนวล ก้านใบยาว 1.5-3 ซม.เส้นแขนงใบมากทำมุมฉากกับเส้นกลางใบและขอบใบ ดอกมีสีขาวอมเหลือง ปกติจะออกดอกในช่วงเดือนตุลาคมถึงเดือนธันวาคมผลเป็นฝักยาว ฝักคู่หรือเดี่ยว ลักษณะเป็นเส้นๆ กลมเรียวยาวประมาณ 20-30 เซนติเมตร เมื่อแก่จะแตก มีขุยสีขาวคล้ายฝ้ายปลิวไปตามลมได้ในฝักมีเมล็ดเล็ก ๆ ติดอยู่กับขุยนั้น

ตีนเป็ด
ไม้ต้นขนาดใหญ่ ดอกออกเป็นกลุ่ม ดอกมีสีขาวอมเหลือง

การขยายพันธุ์ของต้นตีนเป็ด

-/วิธีการขยายพันธุ์ที่นิยมกันทั่วไปสำหรับไม้ป่า คือ การขยายพันธุ์โดยอาศัยเมล็ด เนื่องจากการผลิตกล้าไม้จำนวนมาก ๆ นั้น การเพาะเมล็ดทำได้สะดวกที่สุด ตลอดจนการดูแลรักษากล้าไม้ก็ไม่ต้องอาศัยวิธีปฏิบัติที่ยุ่งยากมากนัก วิธีการเพาะเมล็ดจึงเป็นที่นิยมโดยทั่วไป เพราะทำได้ง่ายประหยัดและได้ผลดีนอกจากการผลิตกล้าโดยการเพาะเมล็ดด้วย การผลิตกล้าไม้ตีนเป็ดยังสามารถ ทำได้โดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจากการทดลองของอาจารย์ปราณี, ฮัมเมอร์ลิงค์ (หัวหน้าโครงการพัฒนาการผลิตกล้าไม้โตเร็วและปลอดโรคเพื่อการปลูกป่าและการอุตสาหกรรม ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) ปรากฏว่าตีนเป็ดจากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมีการเจริญ เติบโตดี

ธาตุอาหารหลักที่ต้นตีนเป็ดต้องการ

ประโยชน์ของต้นตีนเป็ด

ไม้ตีนเป็ดเป็นไม้ที่มีประโยชน์หลายอย่าง เนื้อไม้มีสีขาวอมเหลืองเหมาะสมสำหรับใช้ก่อสร้างภายในทำเครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ หีบใส่ของ ฝักมีดดินสอ หีบศพ ลักษณะของเนื้อไม้เบา ยังเหมาะในการทำลูกทุ่นอวน หีบใส่ใบชา ของเล่นสำหรับเด็กและสามารถทำไม้จิ้มฟันได้ เพราะมีลักษณะเช่นเดียวกับไม้ทุ้งฟ้า นอกจากนี้การอาบน้ำยาทำได้ง่ายมากอีกด้วยความทนทานตามธรรมชาติของเนื้อไม้ ตั้งแต่ 0.8-2ปี เฉลี่ยประมาณ 1.4 ปี (ดูตารางค่าสมบัติไม้ประกอบ) แต่เนื้อไม้เป็นไม้ที่เห็ดราทำลายไม้และเห็ดราย้อมสีชอบ ทำให้ ผุง่ายและขึ้นราสีดำเร็ว ฉะนั้นเมื่อตัดโค่นล้มลงแล้ว ต้องรีบทำการชักลากออกมาเก็บรักษาไว้ใน ที่ปลอดภัย สำหรับไม้ซุงท่อนควรเก็บรักษาไว้ในน้ำเพื่อป้องกันแมลงและเห็ดราทำลาย ไม้ที่แปรรูปแล้วการผึ่งและอบควรทำให้ถูกต้อง ไม้ตีนเป็ดสามารถผึ่งให้แห้งโดยกระแสอากาศได้ง่ายแต่ขึ้นรา สีดำและแมลงชอบทำลาย จึงควรแปรรูปในขณะสด แล้วตั้งผึ่งไว้สักระยะหนึ่งก่อนที่จะทำเอาไป กองผึ่ง

สรรพคุณทางยาของต้นตีนเป็ด

นอกจากนี้ไม่ตีนเป็ดยังเป็นพืชสมุนไพรอีกด้วยส่วนต่าง ๆ ของต้นตีนเป็ดมีสรรพคุณทางยาได้แก่
– เปลือก ใช้แก้ไข้ ขับระดู ขับพยาธิ ขับน้ำเหลืองเสีย ขับน้ำนมรักษามาเลเลีย แก้ท้องเสีย แก้บิด แก้ไอ รักษาเบาหวาน
– Latex จากต้น อุดฟัน แก้ปวดฟัน แก้แผลอักเสบหยอดหูแก้ปวด- ใบอ่อนใช้ชงดื่ม รักษาโรคลักปิดลักเปิด แก้ไข้หวัด

ส่วนประกอบทางเคมี มีปริมาณสารละลายในแอลกอฮอล์ เบนซินร้อยละ 4.01
น้ำเย็นร้อยละ3.99
น้ำร้อนร้อยละ 5.55
โซเดียมไฮดร๊อกไซด์ 1%

ร้อยละ 13.99 มีปริมาณ
ขี้เถ้าร้อยละ1.24
เพ็นโตซานร้อยละ 13.15
ลิกนินร้อยละ 31.75
โฮโลเซลลูโลสร้อยละ 69.35
เซลลูโลส(ดร๊อซซ์และบีแวน) ร้อยละ 53.51

คุณค่าทางโภชนาการของต้นตีนเป็ด

การแปรรูปของต้นตีนเป็ด

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ : http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=9710&SystemType=BEDO

Add a Comment

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *