ผักกะแยง คะแยง ไม้ล้มลุก ลำต้นอวบ ผักพื้นบ้านของภาคอีสาน

ผักกะแยง คะแยง

ชื่ออื่นๆ : กะออม กะแยง(ตะวันออกเฉียงเหนือ) กะแยงแดง(อุบลราชธานี) ผักพา(เหนือ)

ต้นกำเนิด : ผักพื้นบ้านของภาคอีสาน

ชื่อสามัญ : ผักแขยง

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Limnophila aromatica Merr.

ชื่อวงศ์ : SCROPHULARIACEAE

ลักษณะของผักกะแยง คะแยง

ไม้ล้มลุก ขึ้นในน้ำหรือที่ชื้นแฉะ ตั้งตรงหรือทอดเลื้อยที่ปลายกิ่ง ลำต้นอวบน้ำ เส้นผ่าศูนย์กลาง 0.2-0.35 เซนติเมตร สีขาวถึงแกมเขียวอ่อน ที่ข้อล่าง ๆ มีรากงอก มีขนยาว ใบเดี่ยว ออกรอบลำต้นที่ข้อ มี 2-3 ใบ มีต่อมน้ำมันมาก ใบรูปขอบขนานหรือไข่แกมขอบขนาน ขนาดกว้าง 0.5-1.5 เซนติเมตร ยาว 1.5-3 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบมนตื้น ฐานติดลำต้น สีเขียว ขอบจักถี่ ไม่มีก้านใบ ดอกเดี่ยวออกที่ซอกใบ ก้านดอกยาว 0.5-1 เซนติเมตร มีขนมาก กลีบเลี้ยงมี 5 กลีบ รูปสามเหลี่ยมยาว ขนาดโคนกว้าง 1 มิลลิเมตร ยาว 6 มิลลิเมตร สีเขียว มีขนยาว กลีบดอก โคนเป็นหลอด ขนาดกว้าง 2.6-3 มิลลิเมตร ยาว 8 มิลลิเมตร สีขาวแกมเหลือง ข้างนอกมีขนยาว ข้างในมีขนยาว ด้านที่มีก้านเกสรสั้น พื้นสีขาวแกมเหลือง ส่วนด้านที่มีก้านเกสรยาว ไม่มีขน พื้นสีเหลือง ปลายแยกมี 4 หยัก สีม่วงแกมฟ้า แผ่ออกข้าง ตอนปลายโค้งเล็กน้อย แยก 2 ปาก ปากบนมี 3 หยัก ปลายกลมมน ขนาดกว้าง 0.3 เซนติเมตร ยาว 0.3 เซนติเมตร ปากล่างมี 1 หยัก รูปปลายกลมแป้น มีติ่ง ขนาดกว้าง 0.2-0.3 เซนติเมตร ยาว 0.3 เซนติเมตร แหลม โค้งกว่าปากบน เกสรเพศผู้ มี 4 อัน ก้านเกสรสีขาว ไม่มีขน ออกบริเวณใกล้โคนหลอด มีสองคู่ สั้น 2 อัน ยาว 0.1-0.18 เซนติเมตร และยาว 2 อัน ยาว 0.5 เซนติเมตร เกสรเพศเมีย ก้านเกสรสีขาว ยอดเกสรนูนยาวเล็กน้อย ยาว 0.6-0.7 เซนติเมตร ใกล้เคียงกลีบดอก รังไข่ รูปไข่รี สีเขียวอ่อน ผลรูปไข่รี ปลายเรียวรับกับก้านเกสร ยาว 2 มิลลิเมตร สีน้ำตาล แตกแยก 4 ส่วน เมล็ดเล็กมาก

ผักกะแยง
ลำต้นเรียวยาว ตั้งตรง อวบน้ำ

การขยายพันธุ์ของผักกะแยง คะแยง

ใช้เมล็ด/ต้นอ่อน เมล็ด
สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม พบขึ้นเองตามคันนา นาข้าว ตามบริเวณที่ชื้นแฉะและริมคูน้ำ

ธาตุอาหารหลักที่ผักกะแยง คะแยงต้องการ

ประโยชน์ของผักกะแยง คะแยง

ส่วนที่ใช้บริโภค ยอดอ่อน ใบอ่อน ลำต้น
การปรุงอาหาร ทั้งต้น รับประทานเป็นผักสดร่วมกับน้ำพริก ส้มตำ ลาบ ก้อย ซุปหน่อไม้ หรือนำไปเป็นเครื่องปรุงรสและแต่งกลิ่นสำหรับ แกงอ่อม แกงหน่อไม้ ต้มส้ม และสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลายอย่างเช่น ต้มยำ หมกปลา อื่นๆตามแต่คนชอบโดยเฉพาะแกงปลาช่อนบ้านเรา เนื่องจากผักชนิดนี้มีกลิ่นหอม ฉุน สามารถดับกลิ่นคาวและเพิ่มรสชาติให้อาหารอร่อยได้
ลักษณะพิเศษ ผักแขยง รสเผ็ดร้อน กลิ่นหอมฉุน ช่วยเจริญอาหาร ขับลม
สรรพคุณ น้ำคั้นจากต้นใช้แก้ไข้ ทั้งต้นใช้เป็นยา ขับน้ำนม ขับลม และเป็นยาระบาย

สรรพคุณทางยาของผักกะแยง คะแยง

ผักกะแยงเป็นเป็นวัชพืชในนาข้าว ทั้งต้นมีกลิ่นหอมฉุน เผ็ดร้อนชาวอีสานใช้ใส่ในแกงต้มปลา อ่อมต่างๆ มีกลิ่นหอม ช่วยดับกลิ่นคาว และเป็นพืชสมุนไพร ทางภาคอีสาน ใช้ ทั้งต้น เป็นยาขับน้ำนม ขับลม และเป็นยาระบายท้อง น้ำคั้นจากต้นใช้แก้ไข้ แก้คัน ฝี และกลาก แก้อาการบวม เป็นยาระบายอ่อนๆ ต้นแห้ง ที่เก็บไว้นาน 1 ปี ต้มน้ำดื่ม แก้พิษเบื่อเมา

ข้อควรระวัง หญิงมีครรภ์ห้ามรับประทาน ชาวอีสานเชื่อว่าหญิงมีครรภ์ รับประทานผักแขยงแล้วจะเกิดอาการผิดสำแดง

คุณค่าทางโภชนาการของผักกะแยง คะแยง

การแปรรูปของผักกะแยง คะแยง

แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ : http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=11721&SystemType=BEDO
https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9C%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B9%81%E0%B8%82%E0%B8%A2%E0%B8%87
https://www.flickr.com

Add a Comment

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *